Trong quá trình tư vấn Khách hàng, Luật sư Hoàng Quân gặp rất nhiều trường hợp Khách hàng vướng vào những rắc rối pháp lý liên quan đến việc “đứng tên hộ” người khác. Vậy bản chất của việc này là gì và những rủi ro nào có thể xảy ra.
“Đứng tên hộ” Công ty là gì?
“Đứng tên hộ”, ‘Đứng tên giúp” là một thuật ngữ không chính thức, không được quy định trong các văn bản pháp lý. Đây là một từ bình dân chỉ việc một cá nhân thay mặt các tổ chức, cá nhân khác đứng đại diện phần vốn góp vào Công ty, hoặc thay mặt cá nhân khác trở thành người đại diện theo pháp luật của Công ty mà không thực sự điều hành, không thực sự góp vốn.
Cá nhân đứng tên hộ có thể được trả công bằng một khoản tiền hoặc lợi ích khác, hoặc đơn giản chỉ là “nể” người quen, “nể” sếp, “nhiệt tình” khi giúp đỡ bạn bè và thực hiện việc đứng tên hộ một cách miễn phí.
Vì sao cần người “đứng tên hộ” Công ty
Có rất nhiều lý do khiến các tổ chức, cá nhân cần người đứng tên hộ Công ty, dưới đây là một số lý do thường gặp:
- Bên góp vốn vào Công ty muốn ẩn danh (có thể do muốn che giấu nguồn gốc số tiền, che giấu danh tính bản thân);
- Bên góp vốn bị xung đột lợi ích hoặc vướng vào những trách nhiệm pháp lý kiến cho họ không thể góp vốn hoặc đại diện pháp luật một doanh nghiệp;
- Bên góp vốn muốn sử dụng Công ty vào những mục đích phi pháp (mua bán hóa đơn, gian lận thương mại, lừa đảo, trốn thuế,…)
Có thể thấy, đa phần những lý do nhờ người đứng tên hộ Công ty là những lý do không tốt, do đó sẽ mang đến rất nhiều hệ lụy cho người đứng tên hộ.
Rủi ro pháp lý cho người đứng tên hộ
Pháp luật đã quy định rất rõ về việc các thành viên góp vốn vào doanh nghiệp có thời hạn 90 ngày để hoàn thành việc góp vốn (khoản 2 Điều 47, khoản 2 Điều 75, khoản 1 Điều 113 Luật Doanh nghiệp 2020), mặt khác, người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp có các nghĩa vụ theo Điều 13 Luật Doanh nghiệp, bao gồm:
- Thực hiện quyền và nghĩa vụ được giao một cách trung thực, cẩn trọng, tốt nhất nhằm bảo đảm lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp;
- Trung thành với lợi ích của doanh nghiệp; không lạm dụng địa vị, chức vụ và sử dụng thông tin, bí quyết, cơ hội kinh doanh, tài sản khác của doanh nghiệp để tư lợi hoặc phục vụ lợi ích của tổ chức, cá nhân khác;
- Thông báo kịp thời, đầy đủ, chính xác cho doanh nghiệp về doanh nghiệp mà mình, người có liên quan của mình làm chủ hoặc có cổ phần, phần vốn góp theo quy định của Luật này;
- Người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp chịu trách nhiệm cá nhân đối với thiệt hại cho doanh nghiệp do vi phạm trách nhiệm của mình.
Có thể thấy, việc đứng đại diện pháp luật là “ảo” nhưng trách nhiệm pháp lý đối với cá nhân ràng buộc với doanh nghiệp là thật.
Một ví dụ gần đây là vụ án Vạn Thịnh Phát ở giai đoạn 2, hoặc vụ án , cơ quan Cảnh sát điều tra đã làm rõ vai trò của rất nhiều người đứng tên hộ cổ phần, đứng tên hộ người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, làm rõ có giúp sức trong việc phạm tội hay không. Trường hợp dù chứng minh được chỉ đứng tên hộ, không biết gì về hoạt động của doanh nghiệp, hoàn toàn không giúp sức và không thu lợi, cá nhân đứng tên hộ thoát khỏi trách nhiệm hình sự nhưng cũng gặp rất nhiều rắc rối, phiền toái, tốn kém thời gian công sức trong quá trình làm việc rất nhiều lần với cơ quan Cảnh sát điều tra.
Trường hợp cá nhân đứng tên hộ biết về các hành vi vi phạm pháp luật của công ty hoặc tham gia ký khống giấy tờ thì phải chịu trách nhiệm liên đới.
Một rủi ro thường gặp khác là rủi ro về thuế, cá nhân đứng tên hộ Công ty có thể bị yêu cầu làm việc nhiều lần với cơ quan thuế khi doanh nghiệp bị nợ thuế, chậm nộp tờ khai thuế, có dấu hiệu mua bán hóa đơn,… dẫn đến bị cấm xuất cảnh và hoặc không thể tự mình đứng đại diện pháp luật cho Công ty khác cho đến khi giải quyết xong với cơ quan thuế.
Kết luận
Hiện nay, các hoạt động kinh doanh và nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp, cá nhân ngày càng bị siết chặt quản lý. Do đó tốt hơn hết là không được “đứng tên hộ” phần vốn góp hoặc đại diện pháp luật Công ty cho người khác dưới bất kỳ hình thức nào.
